يوسف بيگ باباپور
68
فهرست توصيفى دست نويسهاى صنايع دوره اسلامى ( فارسى )
كتابشناسى : كتابى است درخصوص محاسبه و ساخت آئينه هاى مقعر كه براى انعكاس و تمركز شعاع خورشيد در جنگهاى دريابى و اطراف قلعه ها براى سوزاندن استحكاات دشمن به كار مى رفته ، اين گونه دانش به نام « علم المرايا المحرقه » مشهور بوده و گويا در يونان باستان رواج داشته و پس از ظهور اسلام ، دانشمندان اسلامى نيز اين رشته را پيگرى و تكميل نمودند ، نخستين منبعى كه از اين كتاب و مؤلف آن ياد كرده « فهرست » ابن نديم است و ديگر بعد از ابن نديم ، گفته هاى او را در اين خصوص تكرار كرده اند ، نسخه ، نسخه ديگرى ازاين كتاب در كتابخانه « لاله لى » دراستانبول تركيه به شماره 2759 موجود است . ( سيد محمود مرعشى ) [ مرعشى 33 / 598 الاعلام ، زركلى : 4 / 236 ؛ الفهرست ابن نديم ، لا يپزيك : 278 ؛ فهرست المخطوطات المصره ، القسم الرابع : 13 ؛ كشف الظنون : 2 / 1652 ؛ معجم المؤلفين : 6 / 285 ؛ مفتاح السعاده : 1 / 376 ؛ هديه العارفين : 1 / 665 . ] 145 . قم ؛ مرعشى ؛ شماره نسخه : 133340 آغاز نسخه : قال عطارد بن محمد الحاسب آفه علوم الاوائل فرط اعجاب مال الى علومهم بها و تركه اياها على الحال التى ربما افسدها به . . . ؛ انجام نسخه : فتأخذله به حساب ذلك و هذا لا يمكنك دون ان الذارع الذى تريد بين . . . » ناتمام . خط : نسخ ، كاتب : بدون كاتب ، تا : قرن 7 ، بى جا ؛ افتادگيها : انجام ؛ عنوانها و نشانيها : مشكى ، نسخه اى بسيار نفيس ، ارزشمند و ناياب است ، متأسفانه از بين برگها افتادگى دارد و انجام نيز ناقص است ، داراى اشكال هندسى دقيق ، جداول تنظيم آئينه ها ، از اين قرار است : « احرائق خمسه عشر ذرعاً » ، « احراق عشره اذرع » و « احراق خمسيه اذرع . » ؛ كاغذ : شرقى ، جلد : تيماج ضربى سبز روشن با ترنج گل و بوته . 18 * 13 ، تعداد صفحات : 8 برگ ، ، 17 سطر ، اندازه : 13 * 9 سم [ مرعشى : ف : 33 - 598 ] * المرايا المحرقه ( مقاله فى صنعه . . . ) / صنعت - عربى al - maraya - l muhriqa ( mq . fi sanat - il تياسوس ، tiyasus كتابشناسى : اين مقاله از تياسوس است . بروكلمن از « فى المرايا المحرقه بالقطوع » از ابوعلى ابن حاتم بصرى مصرى ياد نموده است ( 1 / 33 - 470 و ذيل 1 / 432 ) . [ فهرست سپهسالار 5 / 541 ] 146 . تهران ؛ سپهسالار ( شهيد مطهرى ) ؛ شماره نسخه : 2 / 708 آغاز نسخه : بسمله ، هذا ما يبتدى به من ترجمه كتاب تياسوس الذى وضعه فى